Οι άγραφοι κανόνες δεοντολογίας που διέπουν το διαδίκτυο, το διαδικτυακό σαβουάρ βιβρ. Ειδικότερα, και κάπως καταχρηστικά, οι κανόνες λειτουργίας ενός διαδικτυακού χώρου που αναφέρονται στην καλή συμπεριφορά –συνεπώς, όχι πλέον «άγραφοι» για τον συγκεκριμένο χώρο.

Απευθείας μεταφορά του αγγλικού netiquette, που αποτελεί συμφυρμό των net (δίκτυο) και etiquette (εθιμοτυπία, πρωτόκολλο), στα ελληνικά θεωρείται κυρίως ουδέτερου αλλά και θηλυκού γένους.

Σ' αυτήν τη σελίδα της Ένωσης Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ βρίσκει κανείς μια πολύ καλή αναφορά για το τι εστί νέτικετ, όπως αυτό (ή αυτή) έχει διαμορφωθεί στις τρεις-τέσσερις δεκαετίες που μετράει το διαδίκτυο. Παραθέτω απόσπασμα (αξίζει ένα διάβασμα ολόκληρο όμως):> Οι γενικοί κανόνες καλής συμπεριφοράς που δημιουργήθηκαν από τις ιδιαιτερότητες του δικτύου είναι:

  • Μετριοπάθεια. Όποια άποψη και αν υποστηρίζουμε πάντα θα υπάρχει κάποιος που έχει σοβαρούς λόγους, ή νομίζει πως έχει σοβαρούς λόγους, να υποστηρίζει το αντίθετο. Γι' αυτό αντί να πούμε: «Ο Αρμαγεδδών ήταν απαίσια ταινία» καλύτερο είναι να γράψουμε: «Εμένα ο Αρμαγεδδών δεν μου άρεσε». Όσο πιο απόλυτη η δήλωσή σας τόσο πιο πιθανό είναι να αρχίσετε να λαμβάνετε flames (επιθετικά μηνύματα από τρίτους).
  • Ευγένεια. Μη ξεχνάτε πως υπάρχουν λέξεις και εκφράσεις που μπορούν να ερμηνευτούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους (ειδικά αν δεν γράφετε στη μητρική σας γλώσσα). Προσπαθήστε να είστε πολύ περισσότερο ευγενικοί απ' ότι σε μια συνηθισμένη ζωντανή «συζήτηση» αφού η απουσία άλλων στοιχείων (τόνος φωνής, έκφραση προσώπου κλπ.) οδηγεί πολύ εύκολα σε παρανοήσεις (κάποτε έστειλα ένα email επαινώντας κάποιον και νόμιζε πως τον κορόιδευα).
  • Περίσκεψη. Ξαναδιαβάστε αυτό που γράψατε πριν το στείλετε και αυτό που σας έστειλαν πριν απαντήσετε. Ένας απίστευτος αριθμός καυγάδων ξεκινούν κυριολεκτικά άνευ λόγου και αιτίας (από παρανοήσεις όπου ο ένας έγραψε το Χ και ο άλλος κατάλαβε το Ψ).
  • Προσαρμοστικότητα. Κάθε χώρος, mailing list, Usenet group ή chat room έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες. Υπάρχουν συζητήσεις που μπορεί να είναι απόλυτα αποδεκτές σε ένα χώρο αλλά απαράδεκτες σε ένα άλλο. Γι' αυτό, κάθε φορά που συμμετέχετε σε ένα νέο χώρο, προτιμήστε να περάσετε λίγο χρόνο παρακολουθώντας τους άλλους για να καταλάβετε το πνεύμα των συζητήσεων.
  • Μετριοφροσύνη. Δεν ξέρετε πόσο πιο ειδικός από σας μπορεί να είναι αυτός με τον οποίο μιλάτε. Μπορεί να είστε συγγενής καρδιοπαθή, άρα ξέρετε κάποια πράγματα, και να βρεθείτε να συζητάτε με ένα γιατρό, που μάλλον ξέρει περισσότερα.
  • Ιεραρχία. Ο list ή group owner και ο moderator είναι οι αδιαμφισβήτητοι αρχηγοί και σπανιότατα θα σας υποστηρίξει κανείς αν τους πάτε κόντρα.
  • Θάρρος. Όχι για να τσακωθείτε, αλλά για να παραδεχθείτε τα λάθη σας. Όσο πιο έντονα υποστηρίζετε κάποιο λάθος σας τόσο πιο ανόητος φαίνεστε.
  • Κατανόηση. Η κοινωνία μας χρειάστηκε αιώνες για να βρει και να καθιερώσει τους σημερινούς κανόνες καλής συμπεριφοράς. Είναι φυσιολογικό στο δίκτυο να υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ακόμη [δεν έχουν μάθει] πως πρέπει να συμπεριφέρονται. Θεωρείστε τους κακότροπους ανθρώπους όχι σαν αγενείς αλλά σαν αρχάριους και προσπαθήστε να τους βοηθήσετε να μάθουν να ξεχωρίζουν το σωστό από το λάθος, χωρίς βέβαια να κάνετε τους έξυπνους.
  • Συναδελφικότητα. Οι χρήστες του Internet εξερευνούν ένα καινούριο χώρο που εξακολουθεί να έχει μυστικά ακόμη και για τους πιο πεπειραμένους. Αυτή η αίσθηση του «νέου συνόρου» φέρνει μαζί τους ανθρώπους του δικτύου πιο κοντά και τους κάνει πιο δεκτικούς στην επικοινωνία. Στο δίκτυο μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από έναν άγνωστο ακριβώς όπως μπορείτε να σταματήσετε κάποιον άγνωστο στο δρόμο και να τον ρωτήσετε που βρίσκεται η οδός Χ. Για να διατηρήσουμε αυτό το όμορφο πνεύμα προσπαθήστε να μην κάνετε κατάχρηση της καλής διάθεσης των άλλων, ζητώντας συνέχεια βοήθεια για ότι σας απασχολεί, και προσπαθήστε να μην παίρνετε αλλά να δίνετε κιόλας βοηθώντας κι εσείς με τη σειρά σας όσους μπορείτε.
  • Προσωπική Επαφή. Μη τσακώνεστε ποτέ μέσω δικτύου. Τα γραπτά αποθηκεύονται σε σκληρούς δίσκους και μένουν για καιρό να μας θυμίζουν τα σκληρά λόγια που γράψαμε ή μας έγραψαν. Αφού τελειώσει η διαμάχη, διαγράψτε ότι σας είπαν για να μην δηλητηριάσει τις σχέσεις σας στο μέλλον. Και, αν πρέπει οπωσδήποτε να καυγαδίσετε, φροντίστε να το κάνετε από το τηλέφωνο. Τα λόγια χάνονται και δεν θα στοιχειώσουν τις σχέσεις σας στο μέλλον.

Γιώργος Επιτήδειος, 2005 Για περισσότερα, εκτός από την επάνω σελίδα, μπορείτε να δείτε ακόμη εδώ, αλλά και στην αγγλική Γουικιπίντια.

  1. Αν θυμάστε είχα δεχθεί τον Μάιο του 2004 επίθεση από αρκετούς πόστερ επειδή ζήτησα να παραμένει κάθε σελίδα εντός θέματος (κάτι που λέει και η νέτικετ). Και δεν έτυχα υποστήριξης από κανέναν. (από το Ελεύθερο Βήμα)

  2. Τα ποπ-απ φλας δεν είναι διαφήμιση, είναι παραβίαση της νετικετ, σαν να κραυγάζεις και να φτύνεις στα μούτρα του χρήστη. (από το μπλόγκ τζι αρ)

  3. btw υπάρχει αν θυμάμαι καλά, ένας κανόνας στη νετικετ που λέει ότι δεν πρέπει να σχολιάζουμε τις υπογραφές των άλλων, αλλά κατανοώ ότι ελλείψει επιχειρημάτων... (από φόρουμ)

  4. Ο Kawasaki προτείνει έναν χρήσιμο έλεγχο για οτιδήποτε πρόκειται να ανακοινώσουμε ή να στείλουμε με eMail: Αναρωτηθείτε, λέει: «Θα το έλεγα αυτό σε κάποιον αν ήταν απέναντί μου;» Αν η απάντηση είναι όχι, ξαναγράψτε το κείμενό σας και διαβάστε το πάλι. [...] Υπάρχει, φυσικά, η πιθανότητα να αισθάνεστε θαυμάσια λέγοντας απρεπείς φράσεις σε κάποιον που βρίσκεται απέναντί σας. Σ' αυτήν την περίπτωση, το Netiquette σας είναι άχρηστο. Πάρτε ένα βιβλίο σχετικό με το savoir vivre στην κοινωνική ζωή. (από εδώ)

  5. Παρακάτω παραθέτω το netiquette της λίστας, τους κανόνες δηλαδή, οι οποίοι πρέπει να τηρούνται από όλους ανεξαιρέτως. (από μέιλινγκ λιστ)

Έχεις καλύτερο ορισμό; Πρόσθεσέ τον!

Δημοσιεύτηκε
Τελευταία επεξεργασία

#2
Vrastaman

Εναλλακτικά, e-θιμοτυπία.

#3
vikar

Άγνωσται αι βουλαί των κυρίων και κυριών. Γι' αυτό σου λέω, νεοάθεος και πάλι νεοάθεος...

Το e-θιμοτυπία δέν το είχα συναντήσει και αξίζει ίσως μ' αυτήν την αφορμή ένα πρόχειρο σχολιάκι για την απόδοση στα ελληνικά αυτού του προθήματος e-, για όρους που αναφέρονται στο διαδίκτυο. Θ' αναφερθώ κυρίως στα αρνητικά της κάθε λύσης που έχω υπόψη, έτσι, επειδή 'ναι Δευτέρα και μ' έχει πιάσ' η γκρίνια...

Το κακό με την αυτούσια διατήρησή του στα ελληνικά, όπως με το e-θιμοτυπία, ή με το e-λληναράς, είναι (α) οτι πρόκειται για λογοπαίγνια που μπορούν να γίνουν μόνο με λέξεις που ήδη αρχίζουν απο τους φθόγγους /e/ (ε, αι) και ίσως /i/ (ι, η, υ, ει, οι), και φυσικά (β) οτι μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο στο γραπτό λόγο. Πιθανή λύση σ' αυτό το τελευταίο (που δέν έχω ακούσει όμως ποτέ) είναι η διαφορετική προφορά: απο /e/ σε /i/ (/ilinar'as/) και αντίστροφα (δέν ξέρω αν υπάρχουν παγιωμένα παραδείγματα γι' αυτήν την περίπτωση, αλλα ας πούμε ύπουλος > e-πουλος > /'epulos/) --λύση που βρίσκω μάλλον άκομψη.

Η χρήση του δέ σε λέξεις που δέν ξεκινούν ήδη απο κατάλληλο φθόγγο, είναι επίσης άκομψη, κυρίως πάλι στον προφορικό λόγο: e-αλληλογραφία ας πούμε για το e-mail.

Άλλη απόδοση που βρήκα ενδιαφέρουσα, είναι αυτή που λανσάρει εδώ και πολύ καιρό ο κύριος σαράντ στα κείμενά του, με το πρόθημα ηλ(ε)- (< ηλεκτρονικός). Γράφει λοιπόν (και λέει, υποθέτω) ηλεμήνυμα. Με γρήγορη διαδικτυακή αναζήτηση βλέπω οτι μάλλον πρόκειται και για επίσημη απόδοση στα ελληνικά εξ ευρώπης (δείτε ας πούμε εδώ) γεγονός για το οποίο ο Σαραντάκος ίσως δέν είναι αμέτοχος, αλλα και οτι έχει διαδοθεί σε κάποιο βαθμό. Η επιλογή αυτή όμως, όσο έξυπνη κι' αν είναι (παίζει υπέροχα και με το τηλε- πιχί), και όσο κι' αν λύνει τα προβλήματα χασμωδίας που έχεις με το e- (ή το η- και το ι-, για τους εγκρικιστές ανάμεσά μας), και μάλιστα με ομαλό τρόπο, έ, μου προκαλεί αντιδράσεις παραπλήσιες στις αντιδράσεις που μου προκαλούσε το ωμέγα στο αγόρι του Μπαμπινιώτη: μπορώ μόνο καταναγκαστικά να τα γράφω (και το αποφεύγω σήμερα όσο μπορώ, ήδη είναι που είναι Δευτέρα). Δηλαδή, μου φαίνεται λύση τεχνητή, και δέν θέλω κάν να μπώ στην προσπάθεια να την αφομοιώσω.

Τρίτη λύση είναι να χρησιμοποιεί κανείς ζεύγη λέξεων: ηλεκτρονική αλληλογραφία, διαδικτυακή εθιμοτυπία / διαδικτυακό πρωτόκολλο, τέτοια. Το κακό μ' αυτήν τη λύση (την οποία βλέπω να προτιμώ συνήθως προσωπικά), είναι (α) το πομπώδες που πάει να βγάλει πολλές φορές, και φυσικά (β) το πολυσύλλαλαλαλαλαβο.

Η τέταρτη φυσικά λύση-μή λύση, είναι η απευθείας χρήση του αντίστοιχου αγγλικού όρου, με όλα τα μύρια κακά που έπονται αυτού... Και είναι βέβαια πολλά. Αλλα αυτό θα μας πάει σε άλλη κουβέντα, πιό γενική, και δέν θέλω να την πιάσω δευτεριάτικα.

Δείτε σχετικά και το σχολιασμό του Γιάννη Χάρη σχετικά, εδώ (δυστυχώς, δέν μπόρεσα έτσι στα πρόχειρα να βρώ και σχετικό σημείωμα απο τον ίδιο το Σαραντάκο, άν και θυμάμαι να το έχει σχολιάσει εκτενώς).

Καλή μας βδομάδα.

#4
Επισκέπτης

υπαρχει και το πρωτόκωλο

#5
vikar

Πολύ τη σχετικοποίησα την τελευταία παράγραφο, σόρι.

#6
Επισκέπτης

e-πρωτοκολλο, κάτι σαν e-πόθετο

#7
sarant

Vikar, σ' ευχαριστώ για τη... ρεκλάμα. Η πατρότητα του ηλε- ανήκει στον Γιάννη Χάρη αλλά ο ίδιος δεν έχει δείξει μεγάλο ζήλο στην προώθησή του ενώ εγώ το χρησιμοποιώ με επιμονή. Ωστόσο, δεν ήξερα τη σελίδα της ΕΕ, σ' αυτήν είμαι αμέτοχος, σ' ευχαριστώ πολύ που το εντόπισες.

Επίσης υπέρ του ηλε- έχει ταχθεί ο Νίκος ο Λίγγρης στο lexilogia.gr, ενώ το χρησιμοποιούμε και στο ιστολόγιό μου, όπου ένας από τους καλούς φίλους έχει διαλέξει το παρατσούκλι Ηλεφούφουτος.

#8
vikar

Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις, χρειάζονταν (δέν θά 'θελα να πιστέψει ο κύριος Γιάννης e-Χάρης οτι πάμε να τον ρίξουμε).

Και «ρεκλάμα», ποιά «ρεκλάμα»; Να πείς αυτό ρεκλάμα, να το καταλάβω...

#9
Vrastaman

Ηλεθιμοτυπία, λοιπόν ;-)

#10
Khan

Ποιοι ηλέθειοι βάλαν τόσο χαμηλή βαθμολογία; Ο όρος είναι θεμελιώδης.

#11
HODJAS

Έγωγε δίπλωσα τάληρο :-)

#13
HODJAS

Very droll Sir Humphrey (Yes Minister)...

#14
tryager

Για την απόδοση των αγγλικών νεολογισμών που παράγονται στο (και για το) διαδίκτυο, εγώ προτιμώ την πιο απλή λύση : μήνυμα (e-mail), δεοντολογία ή εθιμοτυπία (netiquette) κτλ. Και ως δεύτερη λύση την απευθείας γραφή με ελληνικούς χαρακτήρες ή το αφήνουμε όπως είναι στα αγγλικά αν είναι αδόκιμη η ελληνική γραφή του: π.χ. το νέτικετ στέκει, ενώ τα ιμέιλ ή ημέιλ είναι άκομψα, ενώ το ηλεμήνυμα όπως είπε και ο vikar είναι τεχνητό, άρα the winner is … email.

#15
vikar

Σωστός τραϊάγκερ, συμφωνώ. Αλλα αυτή η λύση είναι ουσιαστικά η τελευταία απο τις λύσεις που αναφέρω επάνω, οπου πετάς το επίθετο (διαδικτυακός, ηλεκτρονικός, ...) βασιζόμενος στα συμφραζόμενα. Δέν μπορείς πάντα να το κάνεις αυτό, γι' αυτό συνεχίζει να υπάρχει πρόβλημα.