Συμπληρωματικά με τον άλλον ορισμό και ειδικά στην έκφραση έχω πρόσωπο, σημαίνει την φερεγγυότητα κάποιου. Είναι υποπερίπτωση της γενικότερης σημασίας της υπολήψεως και της εκτίμησης - γι' αυτές λέγεται και το κούτελο.

Η ενδιαφέρουσα ιδιομορφία του προσώπου είναι η μετρησιμότητα της φερεγγυότητας στην οποία αντιστοιχεί. Κάποιος δηλαδή μπορεί να έχει πρόσωπο για ένα ποσό αλλά να μην έχει για άλλο, μεγαλύτερο. Αντιδιαστέλλεται δηλαδή με την ηθική αξιολόγηση, την οποία συνήθως είτε την αναγνωρίζεις σε κάποιον είτε όχι, πάντως δεν μπορείς να της βάλεις μια τιμή.

  1. - Γεια χαρά συνάδελφε, μια πληροφορία για έναν πελάτη σας θα ήθελα.
    - Όνομα;
    - Φραγκάτος Α.Ε.
    - Καλός. Τι ποσό;
    - Πενήντα χιλιάρικα.
    - Νταξ, έχει πρόσωπο και για παραπάνω.

  2. - Ποιος πλήρωσε τους καφέδες;
    - Κανείς, γιατί;
    - Πότε θα τον πληρώσω τώρα τον κυρ Μπάμπη, αφού φεύγω με άδεια!
    - Αμάν ρε φίλε, δεν έχεις πρόσωπο για δέκα ευρώ στον καφετζή; Σιγά μην του κόψεις και επιταγή...

Έχεις καλύτερο ορισμό; Πρόσθεσέ τον!

Δημοσιεύτηκε
Τελευταία επεξεργασία

#1
Khan

Σύμφωνα με μία εκδοχή το πρόσωπον ετυμολογείται από το πρὸς τὴν ὤπα (ἡ ὄψ, τῆς ὠπὸς) και αναφερόταν σε κάτι παρόμοιο με το κούτελο, δηλαδή στην περιοχή γύρω από τα μάτια και την μύτη, απολύτως ανάλογη είναι και η λέξη μέτωπο (μετά + ὄψ), και η μετόπη. Αυτά στην εποχή του Ομήρου. Κατά την διάρκεια της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, η λέξη είχε μια πολύ ενδιαφέρουσα και πολυσυζητημένη γλωσσική και φιλοσοφική διαδρομή. Γενικά σήμαινε την επιφάνεια, συνδέθηκε με την μάσκα του θεάτρου (προσωπεῖον), ενώ η συμπλοκή της με μια αντίστοιχη εβραϊκή λέξη της έδωσε την σημασία της εκπροσώπησης και η συμπλοκή της με την λατινική λέξη persona της έδωσε την σημασία του νομικού προσώπου, και του νομικού κύρους, όπως ακριβώς στα παραδείγματα. Τον τέταρτο αιώνα ταυτίστηκε φιλοσοφικά με την έννοια της υποστάσεως, για να δηλώσει το συγκεκριμένο πρόσωπο.

Εν κατακαυλείδι, στην ιστορία της φιλοσοφίας οι διαφορές που έχει το πρόσωπο, ετυμολογικά κατ' αρχήν και από άποψης φιλολογικών συμφραζομένων και ιστορίας της φιλοσοφίας μετά, από συνώνυμους όρους όπως άτομο ή υπόσταση είναι οι εξής: α) είναι αναφορικός και σχεσιακός όρος, ενώ οι άλλοι όχι απαραίτητα, β) είναι προϊόν μιας κοινότητας, στην λατινική εκδοχή μιας νομικής κοινότητας, ή και άλλης, γ) έχει έναν επιθεματικό χαρακτήρα, δηλ. μπορεί να επιτίθεται ως κοινωνικός ρόλος ή σχέση σε μια ήδη υπάρχουσα βιολογική ατομικότητα, δ) έχει συχνά κοινωνικές αναφορές, όπως η εκπροσώπηση ή το κύρος, ε) μεταγενέστερα, αναφέρεται στο ιδιαζόντως ανθρώπινον ως αυταξία, το οποίο άλλοτε εντοπίστηκε στον νοερό χαρακτήρα του άνθρωπου, άλλοτε στην σχέση, άλλοτε στην ελευθερία κ.ο.κ.

Έτσι, λ.χ. μπορεί να πει κανείς ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν αναφέρονται στον άνθρωπο ως βιολογική ατομικότητα ή φυσική υπόσταση, αλλά ως πρόσωπο, δηλ. ως ανήκοντα σε μια θεσμισμένη κοινότητα, που τον αναγνωρίζει ως πρόσωπο με απόλυτη αξία, οπότε ξεπερνιέται η μεταμοντέρνα αντίρρηση ότι τα δικαιώματα δεν έχουν φυσικό έρεισμα.

Τέλος, είναι ενδιαφέρον ότι οι δύο σλανγκικές σημασίες του προσώπου είναι πολύ κοντά σε αυτές που είχε ο όρος στην φιλοσοφική/ φιλολογική του διαδρομή κατά την αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα.

#2
Galadriel

Δεν ανεβάζεις και το «καλός» του παραδείγματος...

#3
HODJAS

Παρφέ!
Όταν ακούω την έκφραση «έχω πρόσωπο», κάνω έλεγχο τίτλων...
Χάνκοντα δώσε ποιότητα αγόρι μου!

#4
Vrastaman

'Έξοχο λήμμα και ορισμός, πρύτανης του slang.edu o Χαν!!

#5
patsis

Ευχαριστώ για το υπερπολύτιμο σχόλιο Khan.